Kompyuter yoki telefon birdan buzilib qolsa, yillar davomida to'plangan rasm, hujjat va mijozlar bazasi bir zumda yo'qolishi mumkin. Bunday holatda ko'pchilik "keyin qilaman" deb yurgan bitta ishni eslaydi: zaxira nusxa, ya'ni backup.

Buni oddiy hayotdan misol bilan tushuntirish mumkin: muhim hujjatning asl nusxasini uyda saqlab, notarial tasdiqlangan ko'chirmasini alohida joyda saqlaysiz. Asl nusxa yo'qolsa ham, ko'chirma qo'lingizda qoladi. Zaxira nusxa ham xuddi shunday: ma'lumotingizning ikkinchi, xavfsiz nusxasi.

Ma'lumot nega yo'qoladi?

• Qattiq disk yoki flesh-xotira buzilib qolishi (ular ham mexanik qism, abadiy ishlamaydi)
• Kompyuter yoki telefonning o'g'irlanishi, tushib ketishi yoki suvga tegishi
• Virus yoki fayllarni shifrlab, pul talab qiladigan zararli dastur (ransomware)
• Faylni bilmasdan o'chirib yuborish yoki ustidan yozib qo'yish
• Elektr kuchlanishining keskin o'zgarishi

Bularning aksariyati ogohlantirmasdan, bir zumda sodir bo'ladi. Zaxira nusxa oldindan tayyor bo'lsa, bu hodisalar shunchaki noqulaylik, tayyor bo'lmasa esa katta yo'qotish bo'ladi.

Zaxira nusxaning oltin qoidasi: 3-2-1
IT sohasida keng tanilgan oddiy formula bor:

• 3 nusxa — ma'lumotning kamida 3 nusxasi bo'lsin (asl nusxa + 2 ko'chirma).
• 2 xil joy — kamida ikki xil turdagi joyda saqlansin (masalan, kompyuterning o'zi + tashqi disk).
• 1 nusxa uzoqda — kamida bitta nusxa boshqa joyda, masalan bulutda (cloud) yoki boshqa manzilda saqlansin. Shunda kompyuter o'g'irlansa yoki uy yong'in chiqsa ham, bitta nusxa xavfsiz qoladi.

Kim uchun bu qanday ko'rinadi?

Oddiy foydalanuvchi uchun: Telefondagi rasmlar Google Photos yoki iCloud'ga avtomatik yuklanadigan qilib sozlanadi. Kompyuterdagi muhim hujjatlar esa Google Drive kabi bulut xizmatiga yoki tashqi diskka vaqti-vaqti bilan ko'chirib qo'yiladi.

Biznes uchun: Bu ancha jiddiyroq masala. Mijozlar bazasi, buxgalteriya hujjatlari va saytning o'zi yo'qolsa, bu kunlab ishni to'xtatib qo'yishi, ba'zida esa qayta tiklab bo'lmasligi mumkin. Bunday holatlar uchun:

• Sayt va uning ma'lumotlar bazasi muntazam (masalan, har kuni) avtomatik zaxiralanadigan qilib sozlanadi.
• Zaxira nusxa serverning o'zida emas, alohida joyda saqlanadi. Aks holda server buzilganda ikkalasi bir vaqtda yo'qoladi.
• Zaxira nusxa ishlaydimi-yo'qmi, vaqti-vaqti bilan tekshirib turiladi. Tekshirilmagan zaxira nusxa aslida yo'q nusxa bilan barobar: kerak bo'lganda ochilmasligi mumkin.

Yangi boshlovchilar qiladigan xatolar

• "Menda hech qachon bunday bo'lmagan" deb o'ylash. Diskning qachon buzilishini oldindan bilib bo'lmaydi, u har doim kutilmaganda sodir bo'ladi.
• Zaxira nusxani xuddi shu diskda saqlash. Disk buzilsa, ikkalasi ham baravar yo'qoladi.
• Faqat bitta joyga ishonish. Faqat kompyuterda yoki faqat bulutda saqlash yetarli emas, kamida ikkita mustaqil joy kerak.

Yo'qotilgan ma'lumotni tiklashga urinishdan ko'ra, oldindan zaxira nusxa tayyorlab qo'yish har doim osonroq va arzonroq. Webon.uz jamoasi shaxsiy kompyuteringiz uchun ham, biznesingizning sayti va serveri uchun ham avtomatik zaxira nusxa tizimini sozlab beradi. Murojaat qiling: ma'lumotingiz doim ikkinchi, xavfsiz nusxaga ega bo'lsin.